Yatırımcı Kılavuzu

YATIRIMCI KILAVUZU

Varlık Kiralama Şirketleri (VKŞ) Nedir?

Varlık kiralama şirketleri sadece kira sertifikası ihraç etmek amacı ile kurulmuş anonim şirket hüviyetinde ki tüzel kişiliklerdir. Ana kuruluşa birebir bağlı icrai bir organı veya çalışanı olmayan sadece Yönetim Kurulundan oluşan bu şirketler sadece şirket bünyesi altında ihraç edilen kira sertifikalarını ayrı ayrı kayıt eder ve izler.

VKŞ’yi kurabilecek kuruluşlar aşağıdaki gibidir:

a) Bankalar,

b) Portföy aracılığı, genel saklama hizmeti veya aracılık yüklenimi faaliyetinden herhangi birini yürütecek olan aracı kurumlar,

c) İpotek finansmanı kuruluşları,

ç) Payları borsada işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları,

d) Kurulun kurumsal yönetime ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde belirlenen birinci ve ikinci grupta yer alan halka açık ortaklıklar,

e) Derecelendirme kuruluşlarından talebe bağlı olarak notlandırma ölçeğine göre ihracın para birimi cinsinden yatırım yapılabilir seviyeye denk gelen uzun vadeli derecelendirme notunu alan ortaklıklar,

f) Sermayelerinin % 51 veya daha fazlası doğrudan Hazine Müsteşarlığı’na ait olan ortaklıklar tarafından kurulabilir. Ancak (ç), (d), (e) ve (f) bendinde sayılan kurucular, yalnızca kendilerinin fon kullanıcısı olduğu kira sertifikası ihraçlarını gerçekleştirmek üzere VKŞ kurabilir. Bu maddeyi bir örnek ile açıklayacak olursak; Banka olarak Kuveyt Türk Katılım Bankasının kurmuş olduğu KT Varlık Kiralama A.Ş hem bankanın kira sertifikası ihraçlarına hemde reel sektör firmalarının kira sertifikaları ihraçlarına aracılık edebilir ihraçlarını sağlayabilir. Ancak Reel sektör firmasının kurmuş olduğu VKŞ sadece o reel sektör firmasının fon ihtiyacı doğrultusunda ihraç edeceği kira sertifikalarına aracılık edebilir. Burada banka ve aracı kurum gibi finansal kuruluşların kurduğu VKŞ’lere görev alanı gereği biraz daha geniş yetki verilmiştir.

SPK gerek yatırımcıyı korumak adına gerekse piyasanın güvence altına alınması adına ihraççı konumundaki VKŞ’lerin kurulması ile ilgili aşağıdaki hükümleri de ilgili tebliğde yer vermiştir:

  1. Varlık kiralama şirketi, Kurul tarafından uygun görüş verilen esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetler dışında herhangi bir ticari faaliyetle uğraşamaz. Ayrıca sahip olduğu varlıklar ve haklar üzerinde esas sözleşmesinde izin verilenler hariç olmak üzere, üçüncü kişiler lehine hiçbir ayni hak tesis edemez ve bunları kira sertifikası sahiplerinin menfaatlerine aykırı bir şekilde kiralayamaz veya devredemez.
  2. Kira sertifikaları itfa edilinceye kadar, varlık kiralama şirketinin portföyünde yer alan varlıklar ve haklar, ihraççının yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı da dâhil olmak üzere haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez, ayrıca bunlar hakkında ihtiyati tedbir kararı verilemez.
  3. İhraççının kira sertifikalarından kaynaklanan yükümlülüklerini vadesinde yerine getirememesi, yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi, faaliyet izninin kaldırılması veya iflası hâlinde portföyündeki varlıklardan elde edilen gelir öncelikle kira sertifikası sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılır. Bu durumda Kurul, kira sertifikası sahiplerinin haklarının korunmasını teminen gerekli her türlü tedbiri almaya yetkilidir.
  4. Varlık kiralama şirketlerinin kuruluşuna, esas sözleşmelerine, faaliyet esaslarına, devralabilecekleri varlık ve hakların türleri ile niteliklerine, bunlara ilişkin kayıtların tutulmasına, yönetim ilkelerine, tasfiye ve sona ermelerine, YTM’ye hizmetleri karşılığında varlık kiralama şirketinin portföyündeki varlıklardan ödeme yapılması hâlinde bu ödemenin hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir.
  5. Esas sözleşmesinin onaylandığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde Kurula ihraç başvurusunda bulunmamış VKŞ’lerin, bir yıllık sürenin dolmasını takip eden bir ay içerisinde ihraç başvurusu yapmaları veya faaliyet konusunu değiştirmeleri veya infisah kararı alarak tasfiye işlemlerine başlamaları zorunludur.

Yukarıdaki maddelerden de anlaşılacağı üzere kira sertifikası ihraç etmek için kurulmuş şirket, piyasaya güvence sağlamak ve yatırımcıları korumak amacı ile kurulmuş ana ortaktan ayrı bağımsız tüzel kişiliğe haiz kuruluştur. Kuruluş kendisi üzerinden ihraç edilen kira sertifikalarına ait varlıkları ayrı olarak muhasebeleştirir ve yatırımcılar adına bunların kaydını tutar ve izler.