Yatırımcı Kılavuzu

YATIRIMCI KILAVUZU

Türkiye’de Sukuk Piyasası

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Türkiye’de Kira Sertifikaları ile ilgili ilk Tebliği 1 Nisan 2010 tarihinde yayımladı. Tebliğde öngörülen Sukuk yapısı “İcara Sukuk”tur. Tebliğ sayesinde Türkiye’deki finansal kurumların ve firmaların yurtiçinde ve yurtdışında Sukuk ihraç etmesi mümkün hale gelmiştir. Ocak 2011’deki yasal düzenlemelerle konvansiyonel bonolardaki vergi istisnalarına benzer şekilde Sukuk ile ilgili vergi istisnaları da düzenlenmiştir. 2011 yılı sonunda yeni yasal düzenleme çerçevesinde Kuveyt Türk Katılım Bankası ilk sukuk ihracını gerçekleştirmiştir. Ancak yasal düzenlemenin tam olarak oturtulamaması, piyasanın çok yeni ve bilinmiyor olması ve ayrıca oyuncu sayısının az olması ve oyuncuların yeteri kadar büyük olmamasından dolayı sukuk piyasası gelişememiştir. Büyük oyuncu olarak devletin 2012 yılında bu piyasaya girerek sukuk ihraç etmeye başlaması ile piyasa canlanmış ve diğer oyuncularda bu alana yavaş yavaş girmeye başlamıştır.

SPK’nın çok daha geniş kapsamlı olarak 2013 yılında yayınladığı kira sertifikaları tebliği ile Ortadoğu ve Malezya modeli karışımı olarak Türkiye'ye has bir model oluşturma yönünden farklılaşmaya gidildiği söylenebilir. Yeni tebliğde 5 tür kira sertifikası tanımlanması yapılsada, SPK’nın yayınladığı türlerden biri olan Yönetim sözleşmesine dayalı sukuk çeşidinde dünyada uygulanan hemen hemen tüm sukuk çeşitlerinin ihraç edilebileceği izlenimini vermektedir. Ayrıca farklı yapıda bir sukuk çeşidinin SPK’nın önüne gelmesi ve onaylaması ile piyasaya farklı modeller sunulabilmesinin önü açık bırakılmıştır.

Türkiye'de belirtilen sukuk çeşitlerini özel sektör şirketleri, kamu kuruluşları, özel/kamu bankalar, belediyeler ve devlet çıkarabilir. Bu sukuklar, SPK kanununda sermaye piyasası aracısı olarak tanımlanmış ve anonim şirket hüviyetindeki Varlık Kiralama Şirketi vasıtası ile yapılabilmektedir. Kurumlar sukukları, elde birtakım varlıkların bulunmasına rağmen ihtiyacı olan fakat gerekli likiditeye sahip olmayan iktisadi birimlere veya bir iş yapmak için yeterli nakit imkânı bulunmayanlara bu likidite imkânlarını temin etmek üzere sermaye piyasasından kaynak sağlamak için kullanmaktadırlar.

Türkiye'de ihraç edilen sukuklar en çok katılım bankalarının işine yaramıştır. Zira çalışma prensipleri gereği ürün bulmakta çok sıkıntı çeken katılım bankaları özellikli bu ürüne dayalı çok farklı ürün çıkarabilecek çok yenilikçi bir ürün kazanmış oldular. Sukuk, katılım bankalarının hazinesinde ve sermaye piyasalarında ağırlıklı olarak kullanacağı bir ürün olacaktır. Bu bakımdan bu ürüne dayalı farklı piyasalar oluşturulmakta ve tam işlerlik kazandırılmaya çalışılmaktadır.

Ülkemizde ihraç edilmiş kira sertifikaları

İhraçcı

Döviz Cinsi

Tutar (Milyon)

İhraç Tarihi

Getiri

Vade

Albaraka Turk VKŞ

USD

200

07/05/2013

7.75

05/07/2023

Asya Sukuk VKŞ

USD

250

28/03/2013

-

28/03/2023

Bereket VKŞ

USD

350

30/06/2014

6.25

30/06/2019

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1250

10/10/2013

4.557

10/10/2018

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1500

26/09/2012

2.803

26/03/2018

Hazıne Mustesar.VKŞ

TRY

1817

21/08/2013

9

19/08/2015

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1500

26/09/2012

2.803

10/10/2018

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1250

10/10/2013

4.557

25/11/2024

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1000

25/11/2014

4.489

17/02/2016

Hazıne Mustesar.VKŞ

USD

1000

25/11/2014

4.489

28/09/2016

Hazıne Mustesar.VKŞ

TRY

1332

19/02/2014

10.6

15/02/2017

Hazıne Mustesar.VKŞ

TRY

1840

01/10/2014

9.68

26/06/2019

Hazıne Mustesar.VKŞ

TRY

1801

18/02/2015

7.8

14/05/2015

KT Varlık Kiralama VKŞ

USD

500

26/06/2014

5.162

19/11/2015

KT Varlık Kiralama VKŞ

TRY

70

20/11/2014

8.77

02/06/2015

KT Varlık Kiralama VKŞ

TRY

30

20/11/2014

9.14

08/08/2015

KT Varlık Kiralama  VKŞ

TRY

14

03/03/2015

9.35

01/06/2015

KT Varlık Kiralama VKŞ

TRY

65

20/02/2015

9.5

02/06/2015

KT Varlık Kiralama VKŞ

TRY

200

13/02/2015

9.50

15/09/2015

KT Varlık Kiralama  VKŞ

TRY

70

24/03/2015

8.9

31/10/2016

KT Varlık Kiralama VKŞ

TRY

80

24/03/2015

9.72

05/07/2023

KT Sukuk VKŞ

USD

350

31/10/2011

5.875

28/03/2023

TF Varlık Kiralama

USD

500

02/05/2013

3.95

02/05/2018

TF Varlık Kiralama

USD

500

24/04/2014

5.375

24/04/2019

TF Varlık Kiralama

MYR

800

30/06/2014

6

28/06/2019

TF Varlık Kiralama

MYR

150

11/02/2015

5.9

11/02/2020

TF Varlık Kiralama

TRY

60

27/01/2015

8.75

24/07/2015

TF Varlık Kiralama

TRY

80

23/02/2015

9.68

21/08/2015

TF Varlık Kiralama

TRY

100

19/03/2015

13.95

03/17/2020

Kaynak: Kuveyt Türk Katılım Bankası, Yatırım Bankacılığı, 2015

Sukukun Katılım Bankalarına Faydaları :

  1. Kurum bünyesindeki fon fazlalıklarını risk düzeyi en düşük ve kârlı enstrümanlar ile değerlendirebilme imkânı olmuştur
  2. Kurum portföyüne kira sertifikası alınması ile beraber TCMB APİ işlemlerine konu edilebilecek varlıklar oluşması, katılım bankalarının TCMB APİ işlemleri ile likidite sıkışıklığını rahatça çözebilme imkanı vermiştir. Katılım bankalarının likidite sıkışıklığını çözecek sağlam ve güvenilir bir kanal bulması bu ürün ile mümkün olmuştur.
  3. Kurum portföyüne kira sertifikası alınması ile beraber ihtiyaç duyulduğunda nakde çevirebileceğimiz ve müşterilere satılabilecek farklı bir enstrümana kavuşulmuştur.
  4. Sukuk satışı ile yeni bir ürün oluşturulmuş olacak. Bu ürün farklı türdeki yatırım fonlarının kurulabilmesi için mevcut piyasanın gelişmesinde katkı sağlayacaktır.
  5. Yeni müşterilere ulaşım kanalının önü açılmıştır. Bu sayede hacim ve kâr artışı sağlanacaktır.

Sukukun Sektöre Getirdikleri :

  1. Sukuk, sermaye piyasalarının gelişmesi ve derinlik kazanması için sektöre yeni gelmiş önemli bir finansal enstrümandır. Katılım bankaları bu ürünü yatırım fonları yapmak için kullanabilmektedirler. Özellikle emeklilik fonlarında sabit getiri elde etme noktasında yegâne ürün olduğu söylenebilir.
  2. Her sukuk ihracı ile firma ve finansal kuruluşların gelecekteki ihraçları için bir referans ve model teşkil edecek ve yeni sukuk ihraçlarının önünü açılacaktır.
  3. Katılım bankalarının hazine ve sermaye piyasalarında çok ağırlıklı kullanmaya başladığı ve dolayısıyla T.C. Hazinesinin borçlanmak için farklı ve uzun vadeli kaynak bulabildiği çok yeni bir alan olmuştur. T.C. Hazinesinin farklı ve kaliteli bir ürün/kaynak bulması ile daha uygun borçlanabilme imkânı doğmuş ve tek bir kanala bağlı kalma riski azalmıştır. Kaynak çeşitliliği için çok yenilikçi bir ürün bulmuştur.
  4. Sukuk, bankalarımızın ve firmalarımızın uzun vadeli kaynaklara erişiminin bir yolu olup, bu yöntemle elde edilen kaynaklar ülkemizin kalkınmasına hizmet edecek yatırım projelerinde kullanılabilecektir.
  5. Sukuk, üretime ve istihdam artışına destek verdiği gibi, cari açığın kaliteli finansmanını da sağlayan önemli bir üründür. Bu yönüyle ulusal ekonomiye katkı sağlamaktadır.
  6. Sukuk, Asya, Orta Doğu, Avrupa ve dünyanın birçok ülkesindeki yatırımcıların Türkiye’ye yönelmesini ve Türk varlıkları ile buluşmasını sağlayan finansal bir enstrüman işlevini görmektedir.
  7. Sukuk, Türk sermaye piyasalarının dünya ile kucaklaşmasını pekiştiren(özellikle Ortadoğu ve Asya) ve İstanbul’un finans merkezi olması projesine katkı sunabilecek nitelikli bir üründür.
  8. Bireysel Emeklilik Şirketlerinin, aracı kurumların, katılım bankalarının ve ticari bankaların sukuka dayalı oluşturacağı yatırım fonları ile sermaye piyasaları daha çok gelişecek ve derinleşecektir.
  9. Katılım bankalarının bireysel emeklilik şirketleri kurmaları, aracı kurum satın almaları, sermaye piyasalarına uzak olan katılım bankaları müşterilerinin sermaye piyasalarına gelmeleri sağlanarak müşteri tabanı genişleyecektir.
  10. Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi ve Türk şirketleri Asya ve Ortadoğu’daki müşterilerden uzun vadeli düşük kaynaklı fonlar temin edilebilecektir.
  11. TCMB ve Borsa İstanbul’da oluşturulan ve oluşturulacak ürünler ile katılım bankalarının fon fazlalıklarının yurtdışına çıkışı önlenebilecektir.
  12. Borsa İstanbul’da faizsiz finansa dayalı ürün gamının genişlemesi ile Ortadoğu ve Asya’dan uzun vadeli ucuz maliyetli fonlar çekilebilecektir.